آموزش الکترونیکی چیست، تحولی عظیم در نظام آموزش

در این بحث میخواهیم درباره آموزش الکترونیکی صحبت کنیم و بدانیم آموزش الکترونیکی چیست؟ آیا به تازگی این آموزش پدیدار شده است؟

میدانیم آموزش الکترونیکی جزء روش آموزشی مدرن محسوب میشود. پس بهتر است قبل از آشنایی با این آموزش، مقایسه‌ای بین آموزش سنتی و مدرن داشته باشیم. به طورکلی آموزش از سه بخش فرآیند، زمان و مکان آموزش تشکیل میشود.

1. در روش سنتی فرآیند آموزشی بگونه‌ای است که یک روش و محتوای آموزشی برای همه ارائه میشود ولی در شیوه مدرن روش و محتوا برای هر آموزش اختصاصی است.

2.  در بحث زمان، در رویکرد سنتی یک بازه زمانی برای همه یادگیرنده‌ها لحاظ میشود ولی در روش نوین توسط خود یادگیرنده تعیین میشود.

3. برای مکان آموزش نیز میتوان گفت که در روش سنتی یک محل آموزشی برای همه اختصاص می‌یابد ولی در شیوه مدرن، آموزش گیرنده در هر مکانی که بخواهد، به مطالب آموزشی دسترسی پیدا می‌کند. در واقع هر جایی که باشد همان مکان میشود کلاس درس.

تاریخچه:

شاید تصور کنید آموزش الکترونیکی عمر کوتاهی دارد و به تازگی پدیدار شده ولی باید بگویم که این چنین نیست. نخستین دوره‌های آموزش از راه دور در قرن نوزدهم و به شکل مکتوب بود که فردی به نام اسحاق پیتمن در سال 1840، تدریس تندنویسی را با برگزاری دوره های غیر حضوری از راه پست در انگلیس شروع کرد که بسیار موفقیت‌آمیز بود و در آن زمان یک روش پرکاربرد به شمار رفت.

درباره تاریخچه این آموزش در ایران باید بگویم که به زمان بهره‌گیری از ابزارهای کمک آموزشی سمعی-بصری شامل نمایش اسلاید و فیلم‌های آموزشی در کلاس باز می‌گردد. بعد از آن، تلویزیون به امر آموزش همگانی از طریق این رسانه در سراسر کشور پرداخت. همچنین در دانشگاه ابوریحان بیرونی در سال 1350 برای نخستین بار به ارائه آموزش‌های از راه دور به صورت مکاتبه‌ای در هشت رشته تحصیلی پرداخت. در پایان دهه 70، آموزش مجازی در دستور کار دانشگاه تهران قرار گرفت و در سال 1380 نیز سایت دانشگاه مجازی دانشگاه تهران، با ارائه 9 درس برای دانشجویان روزانه راه‌اندازی شد. بعد از اقدام دانشگاه‌ها در استفاده از روش یادگیری الکترونیکی، آموزش و پرورش فعالیت‌هایی را در این زمینه شروع کرد و در حال حاضر نیز از آموزش الکترونیکی بهره‌مند هستند.

تعریف آموزش الکترونیکی:

بعد از دانستن تاریخچه نوبت به آشنایی با مفهوم آموزش الکترونیکی میرسیم. آموزش الکترونیکی یا electronic-learning که به اختصار e-learning خوانده میشود یعنی استفاده از تکنولوژی‌های الکترونیکی برای دسترسی به منابع و محتواهای آموزشی؛ به بیان ساده‌تر به کارگیری فناوری اطلاعات در آموزش. در کنار آموزش الکترونیکی مفاهیم دیگری نیز مطرح می‌شود که از آن جمله می‌توان به آموزش مجازی، آموزش از راه دور، آموزش آنلاین یا برخط و.....اشاره کرد.

 

سطوح آموزش الکترونیکی:

آموزش الکترونیکی به طور کلی در 4 گروه عمده طبقه‌بندی میشود که سطوح متفاوت آموزش را از ابتدایی‌ترین سطح تا پیشرفته تضمین می کند.

• پایگاه‌های دانش

• حمایت فنی online

• آموزش نامتقارن

• آموزش همزمان

انواع یادگیری‌ها:

• یادگیری کلامی: افراد از طریق هجاها و حروفی که در کنار یکدیگر قرار می گیرند، می‌توانند از این یادگیری بهره ببرند. مثلا اگر فردی می‌خواهد زبان اسپانیایی را فرا گیرد ابتدا از هجاهای این زبان شروع میکند.

• یادگیری حرکتی: همانطور که از نامش پیداست این یادگیری با حرکت و مهارت‌های حرکتی به وقوع می‌پیوندد.

•  یادگیری مشاهده‌ای: در یادگیری مشاهده‌ای افراد می‌توانند با مشاهده مطالب آموزش ببینند.

به فرض مثال، فردی که توانایی شنیدن ندارد، میتواند با مشاهده مطالب آموزش ببیند.

مزایای آموزش الکترونیکی:

• ارزان بودن آموزش

• تکرارپذیر بودن درس

• به‌روز بودن محتوا

• سهولت دسترسی به کلاس‌ها

• برگزاری کلاس‌ها در تمامی ساعات شبانه‌روز و ایام هفته

• تنوع دوره‌ها و موضوعات آموزشی به فراخور شرایط و استعدادهای یادگیرنده

معایب آموزش الکترونیکی:

• بی‌اعتنایی به مقوله فرهنگ و اختلافات فرهنگی

• عدم امکان انتقال احساسات و واکنش‌ها به صورت چهره به چهره

• مسائل حق انتشار و حق مالکیت در محیط مجازی

• بی‌تفاوتی نسبت به جنسیت یادگیرنده

• دست کم گرفته شدن ارتباطات فرد به فرد

• ناممکن بودن انجام کار عملی یا فعالیت‌های آزمایشگاهی در برخی رشته‌ها

• انزوای اجتماعی

دوره‌ای آموزشی که محتوای آن مشتمل بر واحدهای درسی و پایان‌نامه است.

2. شیوه آموزشی

دوره‌ای آموزشی که دانشجو با گذراندن واحدهای درسی و بدون نیاز به گذراندن پایان‌نامه یادگیری انجام می‌شود.

3. شیوه پژوهشی

دوره‌ای با محوریت پژوهش که دستاورد آن ارائه فناوری جدید، ارائه نظریه و ایده جدید، تولید دانش فنی، ثبت اختراع و ... میباشد و مشتمل بر اخذ واحدهای درسی محدود و التزام به ارائه پایان نامه است.